Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) bünyesinde gerçekleştirilen 38. Olağan Kurultay'ın iptal edilmesine ve Genel Başkan Özgür Özel ile parti yönetiminin görevden uzaklaştırılmasına ilişkin yargı kararı, uluslararası basın kuruluşlarının yayımladığı analiz ve haberlerde geniş bir şekilde ele alındı.
İngiltere merkezli Financial Times gazetesi, mahkeme tarafından verilen bu kararı “Erdoğan’ın iktidarını sıkılaştıracak tarihi bir karar” şeklinde yorumladı. Gazete, söz konusu kararın Türkiye’nin en büyük muhalefet partisinin etkisizleşmesine yol açabileceğini kaydetti. Haberde, CHP’nin son dönemde kamuoyu yoklamalarında Adalet ve Kalkınma Partisi (AK Parti) ile başa baş gittiği, ancak Cumhurbaşkanı adayı ve İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu’nun tutuklanmasının ardından partinin eşi görülmemiş bir yargı baskısıyla karşı karşıya kaldığı belirtildi. Financial Times, onlarca CHP’li yetkili hakkında hukuki işlem yapılmasının demokratik gerileme endişelerini artırdığını vurguladı.
TÜRKİYE’DE MAHKEME MUHALEFET LİDERİNİ GÖREVDEN ALDI ERDOĞAN KONTROLÜ SIKILAŞTIRIYOR
Gazete, ilgili haberinde ayrıca bu kararın ekonomik piyasaları sarstığını, Borsa İstanbul bünyesinde yüzde 6’yı aşan bir düşüş yaşandığını ve yatırımcıların siyasi istikrarsızlık kaygısıyla tepki verdiğini aktardı. Gazete, Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek ile Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Başkanı Fatih Karahan’ın aynı gün Londra’da yatırımcılarla temaslar yürüttüğünü hatırlatarak, kararın piyasalarda hukuk güvenliği ve siyasi öngörülebilirlik tartışmalarını yeniden gündeme taşıdığını bildirdi.
Amerika Birleşik Devletleri (ABD) merkezli The New York Times gazetesi de kararı “Erdoğan’ın rakiplerini zayıflatacak yeni bir hukuki hamle” olarak nitelendirdi. Gazete, parti yönetiminin görevden uzaklaştırılmasının muhalefete yönelik kapsamlı bir baskı sürecinin parçası olarak görüldüğünü yazdı. Haberde, Ekrem İmamoğlu’nun cezaevinde olduğu, çok sayıda belediye başkanı ve yöneticinin benzer soruşturmalarla karşı karşıya kaldığı hatırlatıldı. Ayrıca çok sayıda hukukçunun "Hükümetin, siyasi muhalefeti yeniden şekillendirmek amacıyla mahkemeler üzerindeki etkisini kullandığı" yönündeki değerlendirmesine yer verilerek, kararın hükümetin erken seçim hesaplarıyla ilişkilendirildiği aktarıldı.
YARGI MUHALEFETİ YENİDEN DİZAYN EDİYOR
İngiltere merkezli The Guardian gazetesi, mahkeme kararını “Erdoğan’a meydan okuyan isimlere yönelik son darbe” şeklinde değerlendirdi. Gazete, Genel Başkan Özgür Özel’in Türkiye’de muhalefetin yeni yüzü haline geldiğini ve partinin yeniden canlanmasının mimarlarından biri olarak görüldüğünü yazdı. The Guardian, Özel’in görevden alınmasının ardından eski genel başkan Kemal Kılıçdaroğlu’nun yeniden göreve dönmesinin önünün açıldığını, bunun da parti içinde yeni krizlere yol açabileceğini belirtti. Haberde, dava sürecinin “CHP’yi kontrol altına alma” ve “Erdoğan’a daha uyumlu bir lideri yeniden işbaşına getirme çabası” olarak eleştirildiği kaydedildi.
Gazete ayrıca son dönemde CHP’li belediye başkanlarına yönelik operasyonlara dikkat çekerek, insan hakları örgütü Human Rights Watch’un soruşturmaları "adalet sisteminin CHP’ye karşı silah olarak kullanılması” şeklinde değerlendirdiğini aktardı. Özgür Özel’in daha önce The Guardian’a verdiği röportajda yaklaşan seçimi “Türkiye’de otokrasi ile demokrasi arasında referandum” olarak tanımladığı da haberde hatırlatıldı.
Alman yayın kuruluşu Deutsche Welle (DW), mahkemenin verdiği kararı “Erdoğan için önemli bir destek” olarak gördü. DW haberinde, Özgür Özel döneminde partinin anketlerde AK Parti ile başa baş duruma geldiğini ve Özel'in özellikle Ekrem İmamoğlu’nun tutuklanmasının ardından düzenlenen kitlesel protestoların temel siyasi yüzlerinden biri halinde olduğunu vurguladı. İlk derece mahkemesinin daha önce dava dosyasında “esaslı bir sorun bulunmadığı” yönünde karar verdiğini ancak istinaf mahkemesinin bunu bozduğunu hatırlatan yayın kuruluşu, son kararın parti üyeleri ve seçilmiş muhalefet temsilcilerini hedef alan hukuki süreçlerin son halkası olduğunu yazdı. Haberde ayrıca kararın ardından Türk piyasalarında sert düşüş yaşandığı ve muhalefetin kaosa sürüklendiği değerlendirmelerine yer verildi.
ANAKARA'DA YARGISAL DARBE ERDOĞAN'IN YARGISI MUHALEFETİ FELÇ ETTİ
Fransız Le Monde gazetesi, gelişmeyi “Ankara’da yargısal darbe” ifadesiyle duyurdu. Gazete, parti yönetiminin yargı kararıyla değiştirilmesinin Türkiye’de siyasi dengeler açısından önemli sonuçlar doğurabileceğini belirtti. Le Monde, ilk derece mahkemesinin daha önce davayı reddettiğini hatırlatarak, üst mahkemenin kararı tersine çevirmesinin Türkiye’de yargı bağımsızlığı tartışmalarını derinleştirdiğini yazdı.
Alman Der Spiegel dergisi de haberinde “Erdoğan’ın yargısı muhalefeti felç etti” başlığını kullandığı analizinde, kararın Türkiye’de yargı ve siyaset ilişkisi tartışmalarını yeniden gündeme taşıdığı ve demokratik kurumların işleyişine dair tartışmaları büyüttüğünü ifade etti. Euronews ise kararın parti içinde yeni bir yönetim krizine yol açtığını aktarırken, önceki dönem genel başkanı Kemal Kılıçdaroğlu’nun yeniden göreve dönmesinin parti içindeki siyasi dengeleri değiştireceğini yazdı. Haberde, kararın muhalefetin cumhurbaşkanlığı seçimleri öncesindeki stratejik pozisyonunu da etkileyebileceği değerlendirmesine yer verildi.
Avrupa medyasındaki analizlerde en sık kullanılan kavramlardan birinin “lawfare”, yani hukukun siyasi mücadele aracı olarak kullanılması olduğu görüldü. Birçok değerlendirmede, CHP kararının İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu hakkındaki yargı sürecemi ve belediyelere yönelik görevden alma uygulamalarıyla birlikte ele alındığı belirtildi. Brüksel merkezli Avrupa Birliği (AB) yayın organları ve analiz platformlarında ise karar, Türkiye’de daha önce belediyelerde uygulanan kayyum modelinin daha geniş bir siyasi zemine taşınması tartışmalarıyla ilişkilendirildi.
Bazı analizlerde, Özgür Özel yönetimindeki partinin 2024 yerel seçimlerinde elde ettiği başarının ardından yeniden yükselen bir siyasi alternatif haline geldiği, mahkeme kararının ise partiyi yeniden eski yönetim yapısına döndürdüğü yorumları yapıldı. Avrupa basınındaki birçok analizde, Türkiye’de siyaset ve yargı ilişkilerinin Avrupa kamuoyunda yeniden yoğun biçimde tartışılmaya başlandığı ifade edildi.