Trump: Şi, Tahran’a silah vermeyeceğine söz verdi

Amerika Birleşik Devletleri (ABD) Başkanı Donald Trump, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’in, ABD’nin İran’la savaş halinde olduğu süreçte Tahran yönetimine askeri ekipman sağlamayacağına dair taahhütte bulunduğunu ifade etti.

Pekin’e gerçekleştirdiği devlet ziyareti kapsamında ABD medyasına bir röportaj veren Trump, iki ülke arasındaki üst düzey görüşmelerin detaylarını paylaştı. Trump, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’in kendisine, Çin’in çatışma süresince Tahran’a silah satmayı reddedeceğini söylediğini belirterek, “Askeri ekipman vermeyeceğini söyledi, bu büyük bir açıklama” ifadesini kullandı.

STRATEJİK İŞ BİRLİĞİ VE ENERJİ GÜVENLİĞİ

ABD Başkanı, ayrıca Şi’nin küresel enerji sevkiyatı açısından kritik bir öneme sahip olan Hürmüz Boğazı’nın açık tutulmasına yönelik çabalarda potansiyel bir ortak olduğunu kaydetti. Trump, Şi’nin söz konusu bölgenin açık tutulmasına destek verdiğini söylemekle birlikte, bu duruma ilişkin somut bir uygulama planı açıklamadı. Çin’in halihazırda yüksek miktarda İran petrolü satın almayı sürdürdüğünü ifade eden Trump, Pekin yönetiminin bu ticarete devam etmek istediğini de sözlerine ekledi.

Beyaz Saray tarafından konuya ilişkin yapılan yazılı açıklamada ise Trump ve Şi'nin, İran’ın asla nükleer silaha sahip olmaması gerektiği hususunda mutabık kaldıkları bildirildi. Trump, Zhongnanhai’de gerçekleştirilen görüşmelerin ardından yaptığı açıklamalarda, Şi ile birlikte “başkalarının çözemeyeceği sorunları çözdüklerini” dile getirdi ancak bu konudaki ayrıntılara değinmedi.

TİCARET VE YAPAY ZEKA MEKANİZMALARI

ABD Başkanı Trump, Çin’in 200 adet Boeing uçağı satın almayı, ABD menşeli tarım ürünleri, enerji ve diğer ticari malların alımını artırmayı kabul ettiğini söyledi. Bu açıklamaya karşın Çin kanadından henüz resmi bir onaylama gelmediği saptandı. ABD Ticaret Temsilcisi Jamieson Greer, Çin’in ABD tarım ürünlerinden “çift haneli milyar dolar” seviyesinde ek ithalat yapmasının beklendiğini vurguladı. Greer ayrıca, yaklaşık 30 milyar dolarlık ürün üzerindeki tarifelerin azaltılmasını denetlemek maksadıyla yeni bir ortak “Ticaret Kurulu” oluşturulacağını doğruladı.

Yapay zeka alanında da yeni adımların atıldığı kaydedildi. ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, Washington ile Pekin’in yapay zeka güvenliği konusunda görüşmelere başlayacağını duyurdu. Bessent, güçlü yapay zeka modellerinin devlet dışı aktörlerin eline geçmesini engellemek amacıyla “koruma mekanizmaları” geliştirileceğini belirtti. ABD’li yetkililer, Çin’in yapay zeka kapasitesinin halen Amerikan modellerinin gerisinde olduğunu savunurken, Bessent, ABD’nin bu alanda Çin’e karşı önde kalmasının hayati önemde olduğunu vurguladı.

TAYVAN VE BÖLGESEL GERİLİM

Şi Cinping, Trump’ı Zhongnanhai yerleşkesinde ağırlarken, ikili ilişkilerin “yapıcı stratejik istikrarın yeni aşamasına” taşınması gerektiğini ifade etti. Tayvan meselesinin yanlış yönetilmesinin son derece tehlikeli bir durum yaratabileceği uyarısında bulunan Şi, iki ülke arasındaki çatışma riskine işaret eden “Tukidides Tuzağı” kavramını yineledi.

Trump ise Şi’nin ABD’nin gerileyen bir ülke olduğu yönündeki geçmiş yorumlarının Joe Biden dönemine yönelik bir eleştiri olduğunu kaydederek, sosyal medya üzerinden “Şi bu konuda yüzde 100 haklı” paylaşımında bulundu. Diğer yandan ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Trump’ın görüşmelerde Hong Konglu tutuklu medya patronu Jimmy Lai ve diğer siyasi tutukluların durumunu gündeme getirdiğini ancak Çin tarafının bu konuda herhangi bir taviz sinyali vermediğini bildirdi. Zirve kapsamındaki son görüşmelerin, Trump’ın Washington’a dönüşü öncesinde tamamlanması bekleniyor.